Silver At Home: ભારતમાં ઘણા લોકો ચાંદીને રોકાણ, જ્વેલરી કે વાસ્તવિક ઉપયોગ માટે ઘરમાં રાખે છે. તમારા પ્રશ્ન પ્રમાણે, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા ઘરમાં ચાંદી રાખવા માટે કોઈ ચોક્કસ મર્યાદા (લિમિટ) નક્કી કરવામાં આવી નથી. તમે જેટલી જોઈએ તેટલી ચાંદી (જ્વેલરી, સિક્કા, વાસણો કે બાર્સ) ઘરમાં રાખી શકો છો, પરંતુ તે કાનૂની રીતે ખરીદેલી હોવી જોઈએ અથવા વારસામાં મળેલી હોવી જોઈએ.
મુખ્ય પોઈન્ટ્સ:
- RBIના નિયમોમાં ચાંદી માટે કોઈ પ્રતિબંધ નથી: RBI મુખ્યત્વે બેંકિંગ, લોન અને આર્થિક સ્થિરતા સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ઘરમાં વ્યક્તિગત ચાંદીના સ્ટોરેજ પર તેમના કોઈ નિયમો નથી. જો કે, RBIએ 2025માં ચાંદી વિરુદ્ધ લોન (સિલ્વર લોન) માટે નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે, જે 1 એપ્રિલ 2026થી અમલમાં આવશે. આ નિયમોમાં ચાંદીને કોલેટરલ (ગેરંटी) તરીકે વાપરવાની મર્યાદા છે:
- જ્વેલરી/ઓર્નામેન્ટ્સ: એક વ્યક્તિ 10 કિલો સુધી ચાંદીની જ્વેલરી પ્લેજ (ગીરવી) કરી શકે.
- સિક્કા: 500 ગ્રામ સુધી બેંક-મિન્ટેડ સિલ્વર કોઈન્સ (92.5% પ્યુરિટી સાથે).
- લોન-ટુ-વેલ્યુ (LTV) રેશિયો: 2.5 લાખ સુધીના લોન માટે 85%, 2.5-5 લાખ વચ્ચે 80% અને 5 લાખથી વધુ માટે 75%.
- આ નિયમો ઘરમાં રાખવા માટે નહીં, પરંતુ બેંક/એનબીએફસીમાંથી લોન લેવા માટે છે. પ્રાઈમરી ચાંદી (બાર્સ/બુલિયન) વિરુદ્ધ લોન પર પ્રતિબંધ છે.
- ઇન્કમ ટેક્સના નિયમો (CBDT): RBI નહીં, પરંતુ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) એ ચાંદીને કેપિટલ એસેટ તરીકે ગણે છે.
- કોઈ મર્યાદા નથી: સોના જેવું કોઈ ચોક્કસ લિમિટ (જેમ કે મહિલાઓ માટે 500g) નથી. તમે અનલિમિટેડ ચાંદી રાખી શકો છો.
- સોર્સ ઓફ ફંડ્સ: જો તપાસ થાય, તો તમારે ચાંદીના સોર્સ (ખરીદીના બિલ, ITR, વારસોના પુરાવા) બતાવવા પડશે. જો નહીં, તો તેને અણડાક્ષ રોકાણ માનીને 78% સુધીનો ટેક્સ + પેનલ્ટી લાગી શકે.
- ITRમાં રિપોર્ટિંગ: જો તમારી વાર્ષિક આવક 1 કરોડથી વધુ હોય, તો FY 2025-26થી Schedule ALમાં ચાંદીની વિગતો જણાવવી પડશે.
ચાંદી વેચતા પર ટેક્સ:ચાંદી રાખવા પર ટેક્સ નથી, પરંતુ વેચાણ પર કેપિટલ ગેઈન્સ ટેક્સ લાગે છે:
| પીરિયડ (હોલ્ડિંગ) | ટેક્સ રેટ | વિગતો |
|---|---|---|
| શોર્ટ-ટર્મ (24 મહિનાથી ઓછું) | તમારી ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ પ્રમાણે (5-30%) | કોઈ ઇન્ડેક્સેશન નહીં. |
| લોંગ-ટર્મ (24 મહિનાથી વધુ) | 12.5% (ઇન્ડેક્સેશન સાથે) | ખરીદી અને વેચાણ વચ્ચેના ઇન્ફ્લેશનની ગણતરી. |
| ખરીદી પર GST | 3% (બિલ્ટ-ઇન) + 5% (મેકિંગ ચાર્જ પર) | જ્વેલરી માટે વધારાનું. |
સલાહ:
- સુરક્ષા: ઘરમાં વધુ ચાંદી રાખો તો ચોરીના જોખમથી બચવા બેંક લોકર વાપરો. RBIએ લોકર માટે કોઈ મર્યાદા નથી નક્કી કરી.
- ડોક્યુમેન્ટ્સ રાખો: હંમેશા ખરીદીના બિલ, રસીદ અને ITR કોપીઝ સાચવી રાખો.
- રોકાણ માટે: ચાંદીના ભાવમાં વધારો થઈ રહ્યો છે (2025માં 80%થી વધુ રિટર્ન), પરંતુ વધુ પડતું રોકાણ ટાળો અને વિવિધતા જાળવો.
જો તમારી આવક 1 કરોડથી વધુ હોય અથવા મોટી રકમની ચાંદી હોય, તો કાર્યક્ષમ ટેક્સ વિશેષજ્ઞની સલાહ લો. વધુ વિગતો માટે RBIની વેબસાઈટ (rbi.org.in) અથવા ITR પોર્ટલ તપાસો.